Penggunaan rokok elektronik atau vape semakin menjadi satu kebiasaan dalam kalangan masyarakat Malaysia, terutamanya generasi muda. Ramai menganggap vape sebagai alternatif lebih selamat berbanding rokok konvensional, namun pakar kesihatan memberi amaran bahawa persepsi tersebut adalah salah dan boleh membawa kepada akibat kesihatan yang serius.
Ulasan Doktor dan Kajian Terkini
Menurut Dr. Helmy Haja Mydin, Pakar Perunding Perubatan Paru-paru, penggunaan vape boleh membawa kepada kerosakan saluran pernafasan walaupun tanpa kehadiran asap rokok.
“Bahan kimia dalam vape, seperti propilena glikol dan gliserin, apabila dipanaskan, boleh berubah menjadi bahan toksik seperti formaldehid dan asetaldehid yang merosakkan tisu paru-paru.”
Satu kajian yang diterbitkan oleh New England Journal of Medicine pula menunjukkan bahawa pengguna vape berisiko dua kali ganda mengalami serangan asma dan masalah pernafasan berbanding individu yang tidak merokok atau menghisap vape.
Manakala Dr. Zarihah Mohd Zain, bekas Pengarah Bahagian Kawalan Penyakit Tidak Berjangkit di KKM, turut menyuarakan kebimbangan terhadap trend ketagihan nikotin melalui vape.
“Nikotin yang terdapat dalam kebanyakan cecair vape boleh menyebabkan ketagihan yang kuat, mengganggu perkembangan otak remaja dan menjejaskan keupayaan membuat keputusan, kawalan emosi serta prestasi pembelajaran.”
Risiko Jangka Panjang Masih Belum Diketahui
Pakar perubatan juga menekankan bahawa kesan jangka panjang penggunaan vape masih belum diketahui sepenuhnya kerana ia adalah produk yang masih baharu.
Namun, trend global menunjukkan peningkatan masalah paru-paru, gangguan sistem kardiovaskular, dan keradangan kronik akibat bahan kimia yang terhidu melalui vape.
Kajian dari Harvard Medical School turut mengesan kehadiran partikel logam berat seperti timah, kromium, dan nikel dalam wap vape – dipercayai berpunca daripada gegelung logam pemanas dalam peranti tersebut. Bahan berkenaan boleh terkumpul dalam paru-paru dan merosakkan sistem organ.
Kesan Sosial dan Psikologi
Dr. Siti Norazah, Pakar Psikiatri Hospital Selayang, turut mengaitkan penggunaan vape dengan peningkatan gangguan kecemasan dan kemurungan dalam kalangan remaja:
“Nikotin boleh merangsang sistem saraf secara tidak seimbang. Lama-kelamaan, ini boleh menyebabkan pengguna mengalami simptom keresahan, perubahan mood yang mendadak, dan kebergantungan emosi terhadap peranti.”
Kesimpulan: Amaran Jelas Dari Komuniti Perubatan
Berdasarkan pelbagai kajian dan kenyataan pakar, jelas bahawa penggunaan vape bukan sahaja tidak selamat, malah mendatangkan pelbagai risiko kesihatan – dari masalah paru-paru hingga kesan psikologi dan ketagihan.
Oleh itu, masyarakat – khususnya ibu bapa dan pendidik – perlu lebih peka dan mengambil langkah proaktif mendidik anak-anak dan remaja mengenai bahaya sebenar vape.
Kerajaan juga disaran untuk memperketatkan penguatkuasaan terhadap penjualan dan promosi produk vape secara lebih menyeluruh.
“Kesihatan bukan sesuatu yang boleh ditukar ganti. Jangan tertipu dengan perisa manis dan reka bentuk menarik – vape tetap memudaratkan,” tegas Dr. Helmy.